TEMEL İLKELERİMİZ
İnsan onuruna saygı ve dürüstlük: Denetimli serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde
görev alanlar; insan haklarına saygı, dürüstlük ve kararlılık çerçevesinde
hareket edecek; görevlerini yerine getirirken aşağılayıcı, onur kırıcı veya
küçük düşürücü davranışlarda bulunmayacaktır.
Gizlilik: Denetimli serbestlik ve
yardım ile koruma hizmetlerinde görev alanlar; suçtan zarar gören, şüpheli,
sanık veya hükümlü ya da bunların ailesi hakkında öğrenmiş olduğu bilgileri
veya düzenlediği raporların gizliliğini koruyacaktır. Bu bilgiler kanunun
zorunlu kıldığı hâller dışında hiçbir kurum ve kişiye verilemeyecektir.
Tarafsızlık: Denetimli
serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde görev alanlar; görevleri ile
ilgili belgeleri inceleyebilecek; ancak buradan elde ettiği bilgilerle ilgili
olarak soruşturmanın gizliliği ilkesine uyacak, tarafsızlığına gölge düşürecek
davranış ve ilişkilerden kaçınacak ve davanın taraflarına eşit uzaklıkta
olacaktır.
Çocuğun yüksek yararı: Yetişkin
ve çocuklar hakkında yürütülecek işlemler ayrı ayrı yapılacak ve çocukların
yüksek yararının korunmasına özen gösterilecektir.
Bilindiği üzere
Denetimli Serbestlik Nedir ?
Ø
Ceza
yargılamasının parçası ve alternatif bir ceza infaz yöntemidir.
Ø
Sosyal anlamda
denetimli serbestlikte, kişinin ıslahı ve topluma kazandırılması esastır.
Ø
Türk hukuk
sisteminde denetimli serbestlik; kişinin, işlediği bir suç nedeniyle
tutuklanması yada mahkemece hakkında mahkumiyet kararı verilmesi halinde
cezaevine girmesi yerine, cezasını toplum içersinde gözetim ve denetim altında
çekmesini ifade eder.
Ø
Şüpheli,
sanık veya hükümlüler hapsin alternatifi olan bu sistemde, şarta bağlı olarak
serbest bırakılmakta ve kendilerine bir takım yükümlülükler getirilmektedir.
Denetimli
Serbestlik Hizmetlerinin Amacı:
Geleceğe 
Umutla
Bakabilmek
İçin
Ø
Toplumun huzur ve mutluluğunu sağlamak,
Ø
Suçluları ıslah ederek yeniden üretken birer birey
olarak topluma kazandırmak,
“ Bir ülkenin uygarlık düzeyi
topluma kazandırdığı suçlu sayısı ile ölçülür. ”
Ø
Mahkemece belirtilen koşullar ve süre içinde denetim
planı doğrultusunda suça sürüklenen çocuk, şüpheli, sanık veya hükümlünün
toplumla bütünleşmesi açısından ihtiyaç duyduğu her türlü hizmet, program ve
kaynakların sağlandığı toplum temelli uygulamaları hayata geçirmek,
Ø
Topluma ve mağdura verilen zararları onarmak,
“ Hiç birimiz hepimizden
akıllı değiliz. ”
Ø
Suçluların yeniden suç işlemelerini önlemek,
Ø
Suçluların cezalarını toplum içinde rencide olmadan çekmelerini
sağlamayı ve onlara her konuda rehberlik yaparak topluma kazandırılmasına
katkıda bulunmayı amaç edinmiştir.
“ Sorunlar toplumun içinden
çıkıyorsa, çözüm de toplumun içinden çıkar. ”
Ø
Toplumu suçlulardan korumak,
Denetimli Serbestlik Hizmetlerinin
Faydası:
Suçlu çocuk yoktur, suça itilen çocuk
vardır.
Ø
Kişi ceza
infaz kurumuna girmeyeceği için devlet bütçesine ekonomik bir yarar
sağlanmaktadır. Yine kişi toplum içinde tutularak kendi işine devam edeceği
için ekonomiye katkısı devam edecektir.
Ø
Kişi mahkum
olduğu ceza ve tedbiri kendi sosyal çevresi içersinde, kendisine ve
topluma yararlı faaliyetlerde bulunarak
çekeceğinden, rehabilitasyonu daha kolay olacak ve toplumla daha çabuk
bütünleşecek ve ödeşecektir. Böylece önemli bir sosyal yarar sağlanmaktadır.
Ø
Kişi ceza
infaz kurumuna girmediğinden bu kurumlarda yaşanan aşırı kalabalıklaşma
önlenecek ve bunun beraberinde getirdiği asayiş, güvenlik, sağlık ve ölüm
riskleriyle de daha az karşılaşılacaktır. Salıverilen çocuk ve genç
hükümlülerin öğrenimlerine devam etmelerine yardımcı olması, hükümlülerin
topluma uyum sağlamalarını kolaylaştırması ve yeniden suç işlemelerini önlemeye
çalışması nedeniyle sistemin önemli oranda güvenlik yararı bulunmaktadır.
Ø
Cezaevinin
olumsuz şartlarıyla karşılaşılmayacaktır. Özellikle ilk kez suç işlemiş
kişilerin ve ya çocuk hükümlülerin cezaevlerine girerek farklı suç ve suçlu
tipleriyle veya suçu alışkanlık haline getirmiş kişilerle temasa geçerek suç
konusunda daha donanımlı olması engellenecek,
Ø
Kişinin
cezaevinde kalmasıyla toplumda karşılaşacağı önyargılar kısmen önlenecek.
Görev Alanımıza Giren Kanunlar
Adli Kontrol Yükümlülükleri:
5271 sayılı CMK’nun 109. maddesi ile 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunun 20.
maddesinde sayılan adli kontrol tedbirlerine karar verilmesi hâlindeki
yükümlülüklerdir. Bu yükümlülükler;
a)
Yurt dışına çıkamamak.
b)
Hâkim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen
süreler içinde düzenli olarak başvurmak.
c)
Hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve
gerektiğinde meslekî uğraşlarına ilişkin veya eğitime devam konularındaki
kontrol tedbirlerine uymak.
d)
Her türlü taşıtları veya bunlardan bazılarını
kullanamamak ve gerektiğinde kaleme makbuz karşılığında sürücü belgesini teslim
etmek.
e)
Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile
alkol bağımlılığından arınmak amacıyla, hastaneye yatmak dahil, tedavi veya
muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek.
f)
Şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak,
miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri, Cumhuriyet
savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak.
g)
Silâh bulunduramamak veya taşıyamamak, gerektiğinde
sahip olunan silâhları makbuz karşılığında adli emanete teslim etmek.
h)
C.Savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı
ve ödeme süresi belirlenecek parayı, suç mağdurunun haklarını güvence altına
almak üzere aynî veya kişisel güvenceye bağlamak.
i)
Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adli
kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine
dair güvence vermek.
j)
Ayrıca suça sürüklenen çocuklar için;
1) Belirlenen çevre sınırları dışına çıkmamak.
2) Belirlenen bazı yerlere gidememek veya ancak
bazı yerlere gidebilmek.
3) Belirlenen kişi ve kuruluşlarla ilişki
kurmamaktır.
Eğitim Kurumu
Veya Programına Devam Etme Yaptırımı Ya Da Yükümlülüğü
a) 5237 sayılı Kanunun 50. maddesinin 1.
fıkrasının (c) bendi gereğince hükümlünün, mahkeme kararıyla en az iki yıl süreyle,
bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı
da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesi suretiyle,
b) 5237 sayılı Kanunun 51. maddesinin 4.
fıkrasının (a) bendi gereğince bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün,
bu amaçla bir eğitim programına devam etmesi veya (c) bendindeki çocuk
hükümlülerin, bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla,
gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesi
suretiyle,
c) 5275 sayılı Kanunun 107. maddesinin 8.
fıkrası gereğince koşullu salıvermeden yararlanan çocuk hükümlülerin, denetim
süresinde eğitimlerine gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir kurumda devam
etmesi suretiyle,
ç) 5271 sayılı Kanunun 231. maddesinin 8.
fıkrasının (a) bendi gereğince bir meslek veya sanat sahibi olmayan sanıkların,
bir meslek veya sanat sahibi olmalarını sağlamak amacıyla bir eğitim programına
devam etmesi suretiyle, yerine getirilir.
Belirli Yerlere Gitmekten veya Belirli Etkinlikleri Yapmaktan
Yasaklanma Yaptırımı ile Belli Yerlere Devam Etmek Yaptırımı
Belirli
yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanma yaptırımı
hükümlünün, 5237 sayılı Kanunun 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi gereğince
mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle belirli yerlere
gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanması suretiyle yerine
getirilir.
Belirli
yerlere gitmekten yasaklanma, belli yerlere devam etmek yükümlülüğü 5271 sayılı
Kanunun 231. maddesinin 8. fıkrasının (c) bendi gereğince denetimli serbestlik
tedbiri olarak bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süre ile
belli yerlere gitmekten yasaklanmak veya belirli yerlere devam etmek suretiyle
yerine getirilir.
Belirli
yerler ve etkinlikler; sanık veya hükümlünün suç işlemesinde, suça yönelmesinde
ya da zararlı alışkanlıklar edinmesinde veya bağımlılık yapan maddeler
kullanmasında; çevresel, psikolojik, sosyal veya ekonomik etkisi bulunan ya da
sanık veya hükümlünün yeniden suç işlemesine yol açan etkenleri tetikleyecek
yerler veya etkinliklerdir.
Ehliyet ve Ruhsat Belgelerinin Geri Alınması, Belli Bir Meslek ve
Sanatı Yapmaktan Yasaklanma Seçenek Yaptırımı
Ehliyet ve
ruhsat belgelerinin geri alınması ve belli bir meslek ve sanatı yapmaktan
yasaklanma yaptırımı, 5237 sayılı Kanunun 50. maddesinin 1. fıkrasının (e)
bendi gereğince sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya
gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş
olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle,
ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınması, belli bir meslek ve sanatı
yapmaktan yasaklanması suretiyle yerine getirilir.
Bu
maddenin uygulanmasında hükümlü tarafından kullanılmakta olan ehliyet ve ruhsat
veya yürütülmekte olan meslek ve sanat; sağladığı hak ve yetkiler kötüye
kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı
davranılarak suç işlenmesine neden olan ehliyet ve ruhsat ile meslek ve
sanattır.
Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırma Yaptırımı
a) 5237 sayılı Kanunun 50. maddesinin 1.
fıkrasının (f) bendi gereğince, mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar
süreyle ve gönüllü olması koşuluyla ücretsiz olarak kamu kurumunun veya kamu
yararına hizmet veren bir özel kuruluşun belirli hizmetlerinde çalıştırılması,
b) 5275 sayılı Kanunun 105. maddesinin 4. fıkrası gereğince, iki yıl veya
daha az süre ile hapis cezasına mahkûm olanlardan hükümlülük süresinin yarısını
iyi hâlle geçirenlerin, istekleri bulunmak koşuluyla kendilerinin veya kanuni
temsilcilerinin veya Cumhuriyet başsavcılığının istemi üzerine, mahkûmiyet
sürelerinin geriye kalan yarısını ücretsiz olarak kamuya yararlı bir işte
çalıştırılması suretiyle yerine getirilir.
Ücretli Çalıştırma Yükümlülüğü
a) 5271 sayılı Kanunun 231. maddesinin 8.
fıkrasının (b) bendi gereğince, bir meslek veya sanat sahibi sanığın bir kamu
kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının
gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılması,
b) 5275 sayılı Kanunun 107. maddesinin 7.
fıkrası gereğince, hükümlünün infaz kurumunda öğrendiği meslek veya sanatı icra
etmek üzere, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra
eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığı çalıştırılması,
c) 5237 sayılı Kanunun 51. maddesinin 4.
fıkrasının (b) bendi gereğince, bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün, bir
kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir
başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılması, suretiyle yerine
getirilir.
Hapis Cezasının Konutta İnfazı
5275
sayılı Kanunun 110. maddesinde düzenlenen hapis cezasının konutta infaz
edilmesi şeklindeki özel infaz usullerine ilişkindir.
Belli Hak ve Yetkinin Kullanılmasının Yasaklanması Güvenlik Tedbiri
Belli
hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanması güvenlik tedbiri; 5237 sayılı
Kanunun 53. maddesinin 5. fıkrasına göre aynı maddenin birinci fıkrasında
sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar
dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, ayrıca, cezanın infazından sonra
işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve
yetkinin kullanılmasının yasaklanması suretiyle yerine getirilmesidir.
Belli
hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanması güvenlik tedbiri hükmün
kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tamamen infazından itibaren
başlar.
Meslek veya Sanatın İcrasının Yasaklanması ya da Sürücü Belgesinin
Geri Alınması Güvenlik Tedbiri
Meslek
veya sanatın icrasının yasaklanması ya da sürücü belgesinin geri alınması
güvenlik tedbiri, 5237 sayılı Kanunun 53. maddesinin 6. fıkrasına göre belli
bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen
yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde,
üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının
yasaklanması ya da sürücü belgesinin geri alınması suretiyle yerine
getirilmesidir.
Yasaklama veya geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre,
cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.
Etkin Pişmanlık Halinde Hükmedilen Güvenlik Tedbiri
5237
sayılı Kanunun 221. maddesinin 5. fıkrası gereğince etkin pişmanlıktan
yararlanan hükümlüler hakkında verilen denetimli serbestlik tedbiridir.
Örgüt Mensubu Hükümlü ile Mükerrirlere Özgü Denetimli Serbestlik
Tedbiri
5275
sayılı Kanunun 108. maddesinin 4. ve 6. fıkraları ile 5237 sayılı Kanunun 58.
maddesinin 9. fıkrası gereğince haklarında denetimli serbestlik tedbirine
hükmedilen hükümlüler hakkında verilen kararlardır.
C.Başsavcılığınca; 5237 sayılı Kanunun 58. maddesinin 9. fıkrası ile mükerrir
olanlar hakkındaki karar, hak ederek salıverme tarihinden sonra denetimli
serbestlik genel defterine kaydedilerek şube müdürlüğüne iletilir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
5271
sayılı Kanunun 231. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılması
hâlinde mahkemece verilen karar Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. Sanık
hakkında yükümlülük belirlenmesi halinde, karar Cumhuriyet başsavcılığınca
denetimli serbestlik genel defterine kaydedildikten sonra şube müdürlüğüne
iletilir.
Tedavi ve Denetimli
Serbestlik Tedbirinin Kayıt İşlemleri
Tedavi
ve denetimli serbestlik tedbiri; 5237 sayılı Kanunun 191. maddesi gereğince;
uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, tedavi ve denetimli
serbestlik tedbirine karar verilmesidir.
Denetimli Serbestlik Şube
Müdürlüğünün Görev Alanına Giren Kanun Maddeleri
|
TCK 50/ 1- c- d- e- f |
|
TCK 51/ 4- a- b- c |
|
TCK 51/ 5 |
|
TCK 53/ 5 |
|
TCK 53/ 6 |
|
TCK 58/ 9 |
|
TCK 191 |
|
TCK 221/ 5 |
|
CGTİHK 105/ 4 |
|
CGTİHK 107/ 7 |
|
CGTİHK 107/ 8 |
|
CGTİHK 107/ 9 |
|
CGTİHK 108/ 4 |
|
CGTİHK 108/ 6 |
|
CGTİHK 110/ 2 |
|
CMK 109/ 3- a- b- c- d- e- f- g- h- i |
|
ÇKK 20/ 1- a- b- c |
|
CMK 231/ 8- a- b- c |